Masterclass Online – zbuduj swoje szkolenie od A do Z – DOŁĄCZ

Ćwiczenie „Bezludna wyspa”: icebreaker, który otwiera grupę bez wygłupów

Znasz ten moment na początku szkolenia, kiedy szesnaście osób po kolei mówi to samo, prawda? Szesnastu kierowników zmian z magazynu, kawa w papierowych kubkach, a trener otwiera: „Przedstawcie się: imię, dział, staż”. I lecimy w kółko: „Marek, wysyłka, osiem lat”… Po czwartej osobie połowa sali patrzy w telefon, a druga połowa układa w głowie swoje dwa zdania.

To po co ta runda, skoro nikt nie usłyszał niczego nowego?

Nie dlatego jest tak cicho, że grupa jest „sztywniacka”. Ludzie po prostu nie dostali powodu, żeby powiedzieć o sobie coś więcej niż to, co mają w stopce maila.

Na kolejnej edycji tego szkolenia trenerka zaczęła od ćwiczenia „Bezludna wyspa”. Poniżej pokażemy Ci, jak je przeprowadzić krok po kroku, kiedy lepiej sobie odpuścić i jak dopasować je do grupy online albo do tematu Twojego szkolenia.

Na czym polega ćwiczenie „Bezludna wyspa”?

Ćwiczenie „Bezludna wyspa” to icebreaker na początek szkolenia. Każdy uczestnik wyobraża sobie, że trafia na rok na bezludną wyspę i może zabrać ze sobą jedną książkę, jeden utwór muzyczny i jedną rzecz. Po chwili namysłu mówi grupie, co wybrał i dlaczego. Do ćwiczenia nie potrzebujesz materiałów, a najlepiej prowadzi się je w grupach powyżej 10 osób. Uczestnicy już w pierwszym kwadransie dowiadują się o sobie więcej niż z rundy przedstawień.

Dla nas „Bezludna wyspa” to sposób, żeby w kwadrans usłyszeć od ludzi coś o nich samych, a nie o ich stanowisku. Uczestnik sam decyduje, ile odsłoni. Ktoś powie: „Biorę «Pana Tadeusza», bo w liceum nie doczytałem”, a ktoś inny opowie o piosence, przy której tańczył na weselu córki. Obie odpowiedzi są w porządku i obie mówią grupie więcej niż „osiem lat na wysyłce”.

Brzmi jak zabawa na wygłupy, prawda? Otóż nie. Andragogika (nauka o uczeniu dorosłych) od dawna mówi, że dorośli przychodzą na salę z bagażem doświadczeń i chcą, żeby ktoś ten bagaż zauważył¹. W „Bezludnej wyspie” każdy uczestnik dostaje chwilę, w której grupa słucha właśnie jego – i to zanim padnie pierwsze merytoryczne pytanie.

Wiemy, że wielu trenerów wzdycha na słowo „icebreaker”. Kojarzy im się z przymusowym wygłupem i z czasem zabranym treści. Rozumiemy to… widzieliśmy sporo lodołamaczy robionych „bo tak wypada”. Dlatego niżej piszemy nie tylko, jak to ćwiczenie poprowadzić, ale też po co i kiedy lepiej sobie darować. Szerzej o tym, czym różnią się icebreakery od energizerów, pisze Karolina w artykule Icebreakery i energizery na szkolenie.

Jak przeprowadzić ćwiczenie „Bezludna wyspa” krok po kroku?

Jeśli chcesz na szybko zobaczyć, o co tu chodzi, zerknij do tabeli.

Cel
icebreaker, integracja grupy, pierwszy kontakt
Rezultat
refleksja nad sobą, rozpoznanie uczuć – swoich i innych
Wielkość grupy
powyżej 10 osób
Czas
2–3 minuty na namysł + ok. 1 minuty na osobę; przy 16 osobach ok. 20 minut
Materiały
nie potrzebujesz
Moment
początek szkolenia, przed pierwszym blokiem merytorycznym

Zatem…

  • Opowiedz scenariusz. „Wyobraźcie sobie, że każdy z Was zostaje zesłany na rok na bezludną wyspę. Wszystko, co niezbędne do życia, już tam na Was czeka. Dodatkowo możecie zabrać jedną książkę – poza Biblią – jeden utwór muzyczny i jedną rzecz”.
  • Daj chwilę na namysł. Dwie, trzy minuty ciszy. Możesz poprosić, żeby uczestnicy zapisali swoje wybory na kartce. Wtedy nikt nie zmienia odpowiedzi pod wpływem poprzednika.
  • Zacznij od siebie. W naszej bazie ćwiczeń przy „Bezludnej wyspie” jest wskazówka, żeby zaangażować w grę prowadzącego. My idziemy krok dalej: trener odpowiada pierwszy. Pokazujesz w ten sposób, jak głęboko można się odsłonić i że „dlaczego” jest ciekawsze niż sam tytuł.
  • Poprowadź rundę odpowiedzi. Każdy mówi, co wybrał i dlaczego. Ty słuchasz, dopytujesz krótko i dziękujesz. Jednak pamiętaj, żeby nie oceniać wyborów – nawet żartem.
  • Domknij ćwiczenie. Zapytaj: „Co Was zaskoczyło w odpowiedziach innych?” albo „Co mówią o nas jako o grupie rzeczy, które zabralibyśmy na wyspę?”. Dopiero teraz przejdź do treści szkolenia.

Wróćmy do magazynu. Trenerka zaczęła od siebie: „Biorę «Lalkę» Prusa, bo za każdym razem czytam ją inaczej, płytę na gorsze dni i scyzoryk, bo bez niego czuję się bezradna”. Po takim otwarciu nikt już nie odpowiadał „nie wiem, coś tam”. Marek z wysyłki powiedział: „Biorę siekierę, bo przynajmniej szałas postawię, a nie będę czekał, aż ktoś mi coś przywiezie”. Sala w śmiech, a jego zastępca dorzucił: „No to już wiemy, kto u nas planuje dostawy”.

PS: I uważaj na czas. Przy szesnastu osobach jeden uczestnik z historią o dziadku i jego płytach winylowych potrafi zająć pięć minut. Ustal na starcie: „Każdy ma około minuty”. Dlaczego właśnie tak? Grupa wie, czego się spodziewać, a osoby, które mówią mniej chętnie, nie muszą konkurować z najlepszym gawędziarzem na sali.

Po co trenerowi ćwiczenie „Bezludna wyspa”?

  • Pierwszy kontakt bez stanowisk. Przez kwadrans na sali nie liczy się, kto jest kierownikiem wysyłki, a kto przyjęć. Ludzie słuchają siebie nawzajem jako osób, które lubią kryminały albo nie wyobrażają sobie dnia bez radia.
  • Haczyki do rozmowy. W przerwie uczestnicy podchodzą do siebie z pytaniem: „Ty też słuchasz Kultu?”. A Ty masz do czego wracać w ciągu dnia: „Marek, Ty z siekierą – jak byś to rozwiązał?”.
  • Rozpoznanie uczuć. W odpowiedzi na „dlaczego” ludzie mówią o tym, co ich uspokaja, co daje im siłę i za czym tęsknią. Ty dostajesz pierwszy obraz grupy: wiesz już, kto po trudnej zmianie szuka ciszy, a kto od razu dzwoni do kumpla.
  • Pierwsza wypowiedź na forum. O ulubionej książce nie da się powiedzieć „źle”. A uczestnik, który raz zabrał głos przed grupą, łatwiej zabierze go drugi raz, gdy temat zrobi się trudny.

Amy Edmondson – badaczka wpływu bezpieczeństwa w grupie na jej funkcjonowanie – nazwała ten warunek bezpieczeństwem psychologicznym. To przekonanie, że w zespole można mówić otwarcie, przyznać się do błędu i zadać „głupie” pytanie bez obawy przed ośmieszeniem². Naszym zdaniem „Bezludna wyspa” jest jednym z pierwszych sygnałów, które trener wysyła grupie: na tej sali możesz mówić o sobie i nikt Cię za to nie oceni.

Kiedy nie używać ćwiczenia „Bezludna wyspa”?

  • Gdy zespół zna się od lat. Ludzie wiedzą o sobie, kto czyta kryminały, a kto jeździ na ryby. Wtedy sięgnij po wariant ze zgadywaniem (niżej) albo po inne ćwiczenie.
  • Gdy grupa jest w trudnej sytuacji, np. po zwolnieniach albo w trakcie restrukturyzacji. Pytanie o „zesłanie na rok” może zabrzmieć jak żart z ich położenia… a tego żartu nikt Ci szybko nie zapomni.
  • Gdy w jednym kręgu siedzi 30 osób i więcej. Runda zajmie blisko godzinę, a ostatni mówią do zmęczonej sali. Podziel grupę na czwórki.
  • Lub gdy sam/a nie wiesz, po co je robisz i do czego nawiążesz później. Wtedy zostaje miły kwadrans, a uczestnicy zastanawiają się, kiedy wreszcie zacznie się szkolenie.

PS: I zadbaj o prawo do krótkiej odpowiedzi. Nie każdy ma ochotę mówić o sobie w pierwszej godzinie. Powiedz na starcie: „Możecie podać same tytuły, bez uzasadnienia”. Dlaczego właśnie tak? Uczestnik zmuszony do zwierzeń w pierwszej godzinie potrafi zamknąć się na cały dzień, a uczestnik, który ma wybór, często i tak powie więcej, niż planował.

Warianty ćwiczenia „Bezludna wyspa”

Klasyczną wersję prowadzimy z nową grupą. Ale grupy bywają duże, zdalne albo zgrane od lat, a szkolenie ma swój temat, do którego warto się podłączyć. Zerknij do tabeli.

WariantDla kogoCo zmieniasz
Klasycznynowa grupa, 10–20 osóbksiążka, utwór, rzecz + „dlaczego”
W czwórkachgrupa powyżej 20 osóbrozmowa w czwórkach, potem każda czwórka mówi na forum, co ją łączy
Tematycznyszkolenie z konkretnych umiejętnościtrzecią rzeczą jest narzędzie z pracy: „Jakie jedno narzędzie ze swojej pracy zabierasz na wyspę?”
Onlineszkolenie na platformiekażdy wpisuje odpowiedzi na czacie w tym samym momencie („wodospad”), potem trener prosi 3–4 osoby o rozwinięcie
Ze zgadywaniemzespół, który zna się od latuczestnicy zapisują odpowiedzi anonimowo, trener je czyta, a grupa zgaduje, kto co wybrał

W wariancie tematycznym kierownicy zmian zabierali na wyspę: „skaner, bo bez niego jestem ślepy”, „grafik, bo inaczej nikt nie przyjdzie na zmianę” i „telefon do szefa, żeby… móc go wyłączyć”. Trenerka miała gotowy materiał do pierwszego bloku o planowaniu pracy zmiany, a grupa śmiała się z własnych odpowiedzi, zanim usłyszała pierwszą definicję.

Podajemy ten przykład na magazynie, ale ulokujcie tu Wasze treści szkolenia: sprzedaż, obsługa klienta, procedura bezpieczeństwa czy zasady pielęgnacji kociej sierści – schemat pozostaje ten sam. Jeśli zastanawiasz się, jak dobrać metodę do celu całego dnia, zobacz, co Karolina pisze o doborze metod szkoleniowych.

PS: I uważaj na polecenie podane tylko na głos. W wersji zdalnej wyślij polecenie na czat i zostaw je tam na całe ćwiczenie. Dlaczego właśnie tak? Kamera wyłączona, skrzynka mailowa otwarta w drugiej karcie… i po minucie połowa grupy pyta: „To co mieliśmy wybrać?”.

Najczęstsze błędy przy ćwiczeniu „Bezludna wyspa”

Uprzedzamy Cię – sami też popełnialiśmy kilka z nich.

  • Trener sam nie odpowiada. Grupa nie wie, jak głęboko może się odsłonić, więc wybiera najbezpieczniejszą wersję: sam tytuł i nic więcej.
  • Brak pytania „dlaczego”. Trzy tytuły bez uzasadnienia brzmią jak lista zakupów. Dopiero uzasadnienie mówi coś o człowieku i jego emocjach.
  • Komentowanie wyborów. „O, Coelho? No cóż…” – jedno takie zdanie trenera i reszta sali zaczyna wybierać książki, które dobrze wyglądają, a nie te, które lubi.
  • Brak nawiązania w ciągu dnia. Jeśli przez cały dzień ani razu nie wróciłeś/aś do odpowiedzi uczestników, ćwiczenie zostaje odklejone od szkolenia. Wróć do nich choć raz, np. przy przykładzie albo w podsumowaniu dnia.
  • Zbyt długa runda. Bez umowy o czasie piszesz scenariusz na kwadrans, a kończysz po trzech kwadransach i tniesz pierwszy blok merytoryczny. Więcej o tym, jak planować czas całego dnia, przeczytasz w przewodnikujak zaprojektować szkolenie od zera.

Tytułów książek z pierwszego kwadransa po tygodniu nikt już nie będzie pamiętał. Uczestnicy zapamiętają za to, czy na Twojej sali mogli powiedzieć coś o sobie bez oceny… i to od tego zależy, czy po południu ktoś przyzna się do błędu na zmianie.

Wiemy, że są wśród Was tacy, którzy mają w rękawie jedno ćwiczenie na otwarcie i używają go od lat na każdej grupie. Są też tacy, którzy dopiero budują swój zestaw i szukają ćwiczeń sprawdzonych na sali.

Baza ćwiczeń ITFF

Jeśli szukasz kolejnych pomysłów z opisanym celem, rezultatem i przebiegiem, zapraszamy Cię do bazy ćwiczeń ITFF – jest ich tam ponad 460.

Zapraszamy →

FAQ

Ile trwa ćwiczenie „Bezludna wyspa”? Około minuty na osobę plus 2–3 minuty na namysł. Przy grupie 16 osób zaplanuj ok. 20 minut. Gdy grupa jest większa, podziel ją na czwórki.

Czy ćwiczenie „Bezludna wyspa” sprawdzi się online? Tak. Poproś, żeby wszyscy w tym samym momencie wpisali odpowiedzi na czacie, a potem zaproś 3–4 osoby do rozwinięcia na głos. Polecenie zostaw na czacie przez całe ćwiczenie.

Dla ilu osób jest ćwiczenie „Bezludna wyspa”? Najlepiej działa w grupach powyżej 10 osób, bo wtedy uczestnicy dowiadują się o sobie czegoś nowego. Przy ponad 20 osobach przeprowadź je w czwórkach.

Co zrobić, gdy ktoś nie chce odpowiadać? Pozwól podać same tytuły, bez uzasadnienia, i nie dopytuj. Uczestnik, który ma wybór, często i tak powie więcej, niż planował.

Przypisy

  1. M. S. Knowles, E. F. Holton III, R. A. Swanson, Edukacja dorosłych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
  2. A. C. Edmondson, Organizacja nieustraszona. Jak budować bezpieczeństwo psychologiczne w miejscu pracy, by sprzyjać nauce, innowacjom i rozwojowi, MT Biznes, Warszawa 2019.

Uczysz dorosłych? Zacznij używać sprawdzonych modeli - nie testuj na sobie! Wszystko czego potrzebujesz, aby budować swoją markę eksperta/i opartą o merytoryczną wartość, jest tutaj, w jednym miejscu

Również może Cię zainteresować: